• پاسخ به سوالات پزشکی شما
آذر
۱۸
۱۳۹۵

بیماری سلیاک

بیماری سلیاک (celiac disease) که نام آن از واژه ی یونانی koilia به معنی « شکم » گرفته شده ، نوعی بیماری گوارشی است که موجب آسیب روده ی باریک و تداخل با جذب مواد غذایی می شود و فرد مبتلا به آن قادر به تحمل پروتئین موسوم به « گلوتن » که در گندم ، جو و چاودار یافت می شود نیست.

گلوتن عمدتا در غذاها وجود دارد ولی در بعضی فرآورده های دیگر از جمله تمبر و چسب پاکت ، داروها و ویتامین ها نیز یافت می شود. هنگامی که افراد مبتلا به بیماری سلیاک از غذاها یا فرآورده های حاوی گلوتن استفاده می کنند دستگاه ایمنی بدنشان با تخریب روده ی باریک واکنش نشان می دهد و به برآمدگی ظریف و انگشت مانند لایه ی مفروش کننده ی روده ، موسوم به « پرزها » یا villi آسیب می زند یا آنها را از بین می برد. بدون وجود پرزهای سالم ، فرد بدون توجه به مقدار غذای مصرفی ، دچار سوء تغذیه می شود.

بیماری سلیاک ، نوعی اختلال خود ایمنی و نیز از بیماری های سوء جذب به شمار می آید و به آن celiac sprue ، اسپروی غیر حاره ای و انتروپاتی حساس به گلوتن هم گفته می شود.

سلیاک ، نوعی بیماری ژنتیکی است یعنی در بعضی افراد فامیل ایجاد می شود.

سلیاک

سلیاک

بیماری سلیاک گاهی برای اولین بار ، پس از عمل جراحی یا در دوران بارداری ، زایمان ، به دنبال عفونت ویروسی یا استرس شدید فعال می شود.

علایم سلیاک:
بیماری سلیاک در افراد مختلف به اشکال متفاوت تظاهر می یابند ، مثلا ممکن است یک بیمار دچار اسهال و درد شکم شود و بیمار دیگر از تحریک پذیری یا افسردگی رنج ببرد. در واقع ، تحریک پذیری یکی از شایع ترین علایم در کودکان مبتلا به سلیاک است.

علایم بیماری سلیاک ممکن است شامل یک یا چند مورد زیر باشند:
تجمع گاز زیاد در روده ، نفخ و درد عود کننده شکم ، اسهال مزمن ، مدفوع کم رنگ ، بدبو یا چرب ، کاهش یا افزایش وزن ، خستگی ، کم خونی بدون توجیه ، درد استخوانی یا مفصلی ، پوکی استخوان ، تغییرات رفتاری ، کرختی و گزگز پاها ( ناشی از تخریب اعصاب ) ، گرفتگی عضلانی ، تشنج ، عقب افتادن دوره های قاعدگی ( که اغلب در نتیجه ی کاهش وزن شدید ایجاد می شود) ، ناباروری و سقط های مکرر ، تاخیر رشد ، عدم افزایش وزن در نوزاد و شیرخوار ، ایجاد زخم های کم رنگ در داخل دهان ، موسوم به آفت ، تغییر رنگ دندان ها یا از بین رفتن مینای آنها ، بثورات خارش دار پوستی ( درماتیت هرپتیفرم).

ممکن است بیماری سلیاک بدون علامت باشد ولی در این صورت نیز فرد مبتلا به آن در خطر عوارض بیماری ، از جمله سوء جذب قرار دارد. هر چه تشخیص و درمان بیماری دیرتر صورت گیرد ، احتمال بروز سوء تغذیه و سایر عوارض آن بیشتر خواهد شد.

کم خونی ، تاخیر رشد و کاهش وزن ، علایم سوء تغذیه هستند.

مدت زمان تغذیه با شیر مادر ، سن شروع خوردن غذاهای حاوی گلوتن و مقدار گلوتن موجود در غذاهایی که یک فرد می خورد ، سه عامل موثر در زمان و نحوه ی بروز بیماری سلیاک دانسته شده اند.

تشخیص بیماری سلیاک :
به دلیل شباهت بعضی از نشانه های آن با سایر بیماریها می تواند مشکل باشد ، این بیماری ممکن است یا سندرم روده ی تحریک پذیر (IBS) ، کم خونی فقر آهن ( ناشی از خونریزی قاعدگی )، بیماری کرون ، دیورتیکولیت ، عفونت های روده ای و سندرم خستگی مزمن اشتباه شود. اخیرا محققان دریافته اند که مقدار بعضی از اتوآنتی بادی ها در خون افراد مبتلا به بیماری سلیاک بیش از حد طبیعی است. اتوآنتی بادی ها ، پروتئین هایی هستند که بر ضد مولکولها یا بافت های خودی واکنش نشان می دهند.

معمولا برای تشخیص بیماری سلیاک ، مقدار ایمونوگلوبین (IgA) ، ترانس گلوتامیناز ضد بافت (TGA) و آنتی بادی های IgA ضد اندومیزیوم (AEA) خون را اندازه گیری می کنند.

سلیاک

سلیاک

در صورت مثبت بودن نتیجه ی این آزمایش ها ، بیوپسی (نمونه برداری) از روده ی باریک با کمک آندوسکوپی که از راه دهان و معده به روده ی باریک رسانده می شود صورت می گیرد.

غربالگری از نظر بیماری سلیاک عبارت است از آزمایش وجود آنتی بادی ها در خون افراد بدون علامت بیماری و آزمایش مزبور در کودکان زیر ۵ سال قابل اعتماد نیست. حدود ۵ تا ۱۵ درصد از بستگان درجه ی اول فرد مبتلا نیز دچار بیماری سلیاک هستند.

نکته بسیار مهم:
تقریبا ۳ تا ۸ درصد افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ ، دچار بیماری سلیاک تشخیص داده شده به وسیله ی بیوپسی هستند و حدود ۵ تا ۱۰ درصد افراد مبتلا به سندرم داون نیز از بیماری سلیاک رنج می برند.

تنها درمان بیماری سلیاک،رعایت رژیم فاقد گلوتن است.با این کار،طی چند روز علایم بیماری میشود و معمولا روده باریک به مدت ۳ تا ۶ ماه در کودکان و جوانان طی ۲ سال در بزرگان به طور کامل ترمیم میشود یعنی پرزهای روده بازسازی میشود وقادر به جذب مواد غذایی به جریان خون خواهند بود.

نکته بسیار مهم:
رژیم غذایی فاقد گلوتن باید در تمام مدت عمر رعایت شود.خوردن هر مقدار گلوتن میتواند موجب آسیب روده باریک شود واین اتفاق حتی در افراد بدون علایم قابل ملاحظه سلیاک نیز می دهد.

بعضی از بیماران علی رغم رعایت رژیم فاقد گلوتن بهبود نمی یابند.شایع ترین علت این مشکل آن است که هنوز مقادیر کم گلوتن در رژیم غذایی این افراد وجود دارد.

این بیماران باید رژیم توصیه شده به وسیله متخصص رژیم غذایی به طور دقیق مراعات نمایند.

به ندرت با وجود رعایت دقیق رژیم فاقد گلوتن ، آسیب روده ای ادامه می یابد که علت آن ، شدید بودن ضایعه روده ای است به نحوی که روده ها قادر به ترمیم نیستند در این موارد باید مواد غذایی از راه تزریق وریدی به بدن فرد رسانده شوند واین بیماران باید از نظر عوارض بیماری مورد بررسی قرار بگیرند.پژوهشگران در حال بررسی برای ساختن داروهایی برای درمان موارد مقاوم بیماری سلیاک هستند.

عوارض بیماری سلیاک عبارتند از:
سوء تغذیه ، کم خونی ، لنفوم و آدنوکارسیوم (دو نوع سرطان) روده ، پوکی استخوان ، سقط جنین ، ناهنجاری ها مادرزادی در نوزاد ، کوتاهی قد و کوتاه بودن جثه.

منبع :
دکتر علیرضا منجمی


لینک دوستان:

فروشگاه تنظیم کالا
فیس بوک
واچ لایو

[smbtoolbar]

      مطالب مرتبط

درباره نویسنده: مرضیه حاجی آقابزرگی

کارشناس بهداشت عمومی دانشگاه علوم پزشکی گیلان

فرستادن دیدگاه

پلی کلینیک تخصصی سلام سلامتی

 

موضوعات

رپورتاژ آگهی

تاپ لینک 2

تاپ لینک 3

تاپ لینک 4

تاپ لینک 5

تاپ لینک 6

تاپ لینک 7

تاپ لینک 8

تاپ لینک 9

آمار سایت

  • 3,191
  • 5,377
  • 33,638
  • 169,325
  • 1,153,607

آرشیو ماهانه

. . . . تبلیغات . . . .

مارا دنبال کنید

اسکرول بار

ابزار هدایت به بالای صفحه

ابزار وبلاگ

ابزار وبمستر